Esthetisch	Ethisch	Spiritueel
Leerling (dynamisch)
Verleden-denker
Toekomst-denker
Leraar (vast)

Allereerst, dit is een zelfbedachte theorie en daardoor weet ik niet of het klopt. Als één of andere knappe kop het had opgeschreven in een boek had ik het denk ik wel voor waarheid aangenomen.

Goed, je hoort vaak van mensen dat ze op zoek zijn naar een verbinding of connectie. Op datingprofielen, tijdens psychologische en filosofische gesprekken of bijvoorbeeld wanneer zij vriendschappen omschrijven, maar ook in de verslavingszorg hoor je het vaak. In elk van deze situaties is het van belang om te gaan verbinden met mensen, maar hoe doe je dat nou?

Dat kan ik je helaas niet uitleggen, maar ik denk wel te weten waarom we wel en niet kunnen verbinden met bepaalde mensen. De theorie is als volgt.

Er zijn drie kolommen van levenshouding te kiezen, in lijn met wat Kierkegaard dacht.

• Esthetisch: leven voor genot, kunst, schoonheid, intelligentie, afleiding, plezier en zin
• Ethisch: leven vanuit plicht, verantwoordelijkheid, moraal, besef, zelfonderzoek en een eigen hoger doel
• Spiritueel: leven naar een spiritueel hogere macht, kosmisch doel en/of religie

Uit jezelf weet je in welke kolom je het meest thuishoort, of waar het verlangen is om te zijn. Zo zijn er misschien nieuwe vrienden in je leven die waardevol beginnen te blijken, of worden oude vriendschappen weer aangewakkerd nu je duidelijk hebt waar je staat of gaat staan. Ga voor jezelf na of er nieuwe betekenisvolle contacten in je leven bij zijn gekomen, oude contacten intenser geworden of afgenomen zijn. Kies één van die betekenisvolle vriendschappen en kies de ontwikkelingsfase van die levensovertuiging aan de linkerkant waarin jij je met die persoon identificeert:

• Leerling (dynamisch): Je doet na wat anderen doen. Je leest iets, je hoort iets, je probeert het zelf. Soms begrijp je het niet. Maakt niet uit. Je blijft het herhalen. Je doet alsof je erin gelooft, of je doet dat echt. Maar je kennis komt van buitenaf. Je hebt nog niks doorleefd. Je bent afhankelijk van voorbeelden. Je stelt nog vragen waar geen antwoord op komt, maar dat zie je nog niet. De term leerling betekent niet dat deze persoon kennis mist, of een gebrek aan ervaring heeft. De persoon die het meeste uit zijn levensovertuiging wilt halen zal vaak terugkomen bij de ontwikkelingsfase van leerling.
• Verleden: Je bent ermee gestopt, maar je denkt er nog in. Je blijft gedrag verklaren vanuit hoe je was. Je herkent nog sympathie voor wat niet meer is. Je rechtvaardigt het soms. Je vertelt het als verhaal, alsof het je identiteit is. Je gebruikt het verleden nog om het heden te begrijpen. Je neemt geen afstand, maar je loopt juist nog rond met het verlangen naar herhaling van het verleden.
• Toekomst: Je leeft richting een beeld. Niet per se omdat het klopt, maar omdat het verleden achter je ligt. Je plant. Je past je gedrag aan. Je kiest dingen die zouden kunnen passen bij wie je wil worden. Soms slaat het nergens op, soms wel. Je bent bezig met vorm. Je probeert consequent te zijn. Niet voor anderen, maar voor jezelf. Je test een idee uit. Je faalt, je wint.
• Leraar (vast): Je doet wat je doet zonder uitleg. Je hebt het eerder gedaan, je blijft het doen. Niet omdat je er zin in hebt. Omdat je besloten hebt dat dit het is. Je twijfelt nog steeds, maar dat verandert niks aan je handelen. Je corrigeert jezelf als het nodig is, maar zonder drama. Je verwacht niks van anderen. Je bent geen voorbeeld. Je bent gewoon stabiel. De term leraar betekent dat de persoon niet meer aan het leren is, dat hij nergens meer naar zoekt. Dat hij uit de levensovertuiging heeft gehaald wat hij wilde.

Als het goed is kruis je met deze eerder gekozen betekenisvolle vriendschap een cel aan. Echte verbinding ontstaat wanneer twee mensen zich op hetzelfde moment in diezelfde cel bevinden, in dezelfde levenshouding en dezelfde ontwikkelingsfase. En dat betekent:

Niet “ik leer van je” — dat is overdracht, geen verbinding.

Niet “ik wil waar jij bent” — dat is bewondering of afhankelijkheid, geen verbinding.

Niet “we zitten in dezelfde kolom maar in een andere fase” — dan praten we langs elkaar heen.

Maar wel: “we zitten op dezelfde plek, met dezelfde vragen, in dezelfde richting van leven.“

Mensen denken vaak dat verbinding ontstaat als er complementariteit is (“ik ben zoekende, jij hebt antwoorden”), maar dat werkt alleen tijdelijk of hiërarchisch. Niet op een manier die voedt of blijvend hecht.

Een paar gedachten hierbij:

• Een Leraar kan een Leerling inspireren, maar de leerling en leraar spreken niet dezelfde taal en de leerling voelt zich uiteindelijk onbegrepen, en de leraar verheven. De leerling verbindt beter met andere leerlingen. Je kan pas zuiver verbinden met een leraar als je zelf leraar bent.
• Een Toekomst-denker en een Verleden-denker botsen vaak: de één wil vooruit, de ander wil helen.
• Zelfs twee mensen in dezelfde kolom, maar niet in dezelfde cel, missen het gevoel “wij begrijpen elkaar”.

Het is een vervelend gevoel wanneer je mensen om je heen ziet verbinden met mensen en dat jij die vonk van verbinding maar niet (meer) kan maken met hen. Misschien begrijp je nu beter waarom dat het geval is. Verbinding is geen brug, maar een spiegel. Je moet niet verder zijn, je moet juist samen zijn. In dezelfde cel.

Addendum:

Maar Vinnie, hoe zit dat dan bij relationele liefde? Dat vind ik lastig en ik wil het wonderschone idee van liefde ook niet reduceren tot een schema. Ik denk echter wel dat een liefdesrelatie uiteindelijk zal stranden wanneer het het bestaat uit een verleden-denker en toekomst-denker. De één wilt herinneren en herhalen. De ander wilt de hoop van vernieuwing. Dat zegt echter niks over waarom die tedere mooie liefde ooit ontwaakt is.